Elastyczny mózg

Grupa hiszpańskich badaczy przeprowadziła niedawno stosunkowo nieskomplikowany eksperyment, który może okazać się jednak ważnym elementem złożonej układanki dwujęzycznego mózgu.

20 dwujęzycznych studentów (mówiących od urodzenia po hiszpańsku i katalońsku) i 19 wyłącznie hiszpańskojęzycznych studentów posadzono przed ekranem, prosząc o przyciśnięcie guzika, jeśli na monitorze pojawi się szare kółko i prosząc o nieprzyciskanie, jeśli kółko będzie żółte. Wszyscy badani podpięci zostali do sprzętu badającego aktywność fal mózgowych.

Szybkość reakcji w obu badanych grupach była porównywalna, ale u badanych aktywowały się różne obszary mózgu – w zależności od tego, czy byli dwujęzyczni, czy nie. Nie od dziś wiadomo, że architektura mózgu zmienia się w zależności od sposobu, w jaki się go używa, ale te nowe wyniki badań zdają się być szczególnie interesujące w kontekście badań nad procesem starzenia się mózgu.

Jak wynika z wcześniejszych odkryć, mózg osoby dwujęzycznej później się starzeje. Wiemy ponadto, że za zadania pamięciowe odpowiedzialna jest zwykle środkowa część mózgu i to ta część jako pierwsza odczuwa skutki rozwijającej się choroby Alzheimera.

W Kanadzie inna grupa badaczy, pracujących pod kierunkiem Ellen Bialystok, próbuje w tej chwili zweryfikować, czy u osób dwujęzycznych, w momencie gdy środkowa cześć mózgu zaczyna funkcjonować gorzej, część przednia (gdzie mieści się system kontroli wykonawczej) przejmuje zadania związane z pamięcia. Naukowcy przypuszczają, że to właśnie dlatego, że u osób dwujęzycznych architektura mózgu rozwija się inaczej, możliwe jest przejmowanie przez jeden obszar mózgu zadań innego obszaru. 

Dwujęzyczność wpływa na funkcjonowanie i strukturę mózgu. Zielony kolor na zdjeciach obu półkul mózgowych wskazuje na region istoty szarej w mózgu, który wykazuje zwiększoną aktywację, gdy dwujęzyczna osoba przełącza się pomiędzy językami. Żółty kolor wskazuje regiony większej gęstości istoty białej u osób dwujęzycznych w porównaniu z jednojęzycznymi. Dane uzyskane w badaniach dowodzą, że efekty dwujęzyczności przekładają się na zmiany w funkcjonowaniu i strukturze przednich płatów mózgu, odpowiedzialnych za tzw. wyższe funkcje poznawcze.  Żródło: Bialystok E, Craik FIM, Luk G. (2012): Bilingualism: Consequences for Mind and Brain. Trends in Cognitive Sciences. 16(4): 240-250.  

Dwujęzyczność wpływa na funkcjonowanie i strukturę mózgu. Zielony kolor na zdjeciach obu półkul mózgowych wskazuje na region istoty szarej w mózgu, który wykazuje zwiększoną aktywację, gdy dwujęzyczna osoba przełącza się pomiędzy językami. Żółty kolor wskazuje regiony większej gęstości istoty białej u osób dwujęzycznych w porównaniu z jednojęzycznymi. Dane uzyskane w badaniach dowodzą, że efekty dwujęzyczności przekładają się na zmiany w funkcjonowaniu i strukturze przednich płatów mózgu, odpowiedzialnych za tzw. wyższe funkcje poznawcze. 

Żródło: Bialystok E, Craik FIM, Luk G. (2012): Bilingualism: Consequences for Mind and Brain. Trends in Cognitive Sciences. 16(4): 240-250.

 

Żródła artykułu:

Costumero, V., Rodríguez-Pujadas, A., Fuentes-Claramonte, P. and Ávila, C. (2015): How bilingualism shapes the functional architecture of the brain: A study on executive control in early bilinguals and monolinguals. Human Brain Mapping (publikacja online, 16 września 2015) 

Blaszczak Boxe, A. (2015): Do Bilinguals Have Superior Cognitive Control? Brain Decoder (publikacja online, 26 października 2015)