Wysokie progi – jak zapewnić dziecku pełne korzyści płynące z dwujęzyczności?

W latach 1989-1992 Lina Ricciardelli prowadziła w Australii i we Włoszech badania nad wpływem dwujęzyczności na rozwój. Wzięło w nich udział ponad 150 dzieci – mówiących po angielsku i włosku oraz takie, które mówiły tylko po angielsku. Badano twórcze myślenie, wiedzę o funkcjonowaniu języka, sprawność językową i intelektualną.

Dzieci, które władały sprawnie językiem włoskim i angielskim wypadły w tych badaniach znacznie lepiej, niż dzieci, które mówiły tylko po angielsku, lub po angielsku i po włosku, ale mniej sprawnie.

Podobne wyniki osiągnięto w badaniach prowadzonych  z dziećmi  m.in. w Indiach (Mohanty 1994; języki Kui i Oriya), Stanach Zjednoczonych (Galambos i Hakuta 1988; angielski i hiszpański) i Hiszpanii (Lasagabaster 1998; trójjęzyczne środowisko baskijsko-hiszpańsko-angielskie). Badacze potwierdzają w swoich wnioskach tzw. teorię progu (Threshold Theory): pozytywny wpływ dwujęzyczności obserwuje się u dzieci, u których OBA języki są bardzo dobrze rozwinięte (ang. balanced bilinguals).  Sama umiejętność porozumienia się w dwóch językach to dopiero początek. Chcąc zapewnić dziecku pełne korzyści płynące z dwujęzyczności, musimy zadbać o rozwijanie u dziecka w obu językach umiejętności czytania, pisania i wypowiadania się na poziomie wyższym niż zwykła, codzienna komunikacja.

Teoria Progu (Threshold Theory) według C.Bakera. Ilustracja za: C.Baker (2007): A Parent's and Teacher's Guide to Bilingualism. Clevedon: Multilingualism Matters, 2. Kolejne poziomy domu reprezentują rozwój kompetencji językowej w obu językach dwujęzycznego dziecka. Parter zajmują dzieci, których kompetencja językowa nie jest rozwinięta  wystarczająco ani w jednym, ani w drugim języku (ograniczona dwujęzyczność). Na tym etapie prawdopodobne jest wystąpienie negatywnych skutków rozwojowych. Pierwsze piętro zajmują dzieci, u których kompetencja językowa jest rozwinięta stosownie do wieku, ale tylko w jednym z języków; drugi pozostaje mniej rozwinięty (słabiej zbalansowana dwujęzyczność) i w związku z tym korzyści płynące z dwujęzyczności mogą się nie pojawić w ogóle. Piętro drugie to piętro zbalansowanej dwujęzyczności, zajmowane przez dzieci, u których oba języki rozwinięte są w pełni, odpowiednio do wieku. I dopiero tutaj, po przekroczeniu progu drugiego piętra, ujawniają się korzyści płynące z wielojęzyczności.

Teoria Progu (Threshold Theory) według C.Bakera.

Ilustracja za: C.Baker (2007): A Parent's and Teacher's Guide to Bilingualism. Clevedon: Multilingualism Matters, 2.

Kolejne poziomy domu reprezentują rozwój kompetencji językowej w obu językach dwujęzycznego dziecka. Parter zajmują dzieci, których kompetencja językowa nie jest rozwinięta  wystarczająco ani w jednym, ani w drugim języku (ograniczona dwujęzyczność). Na tym etapie prawdopodobne jest wystąpienie negatywnych skutków rozwojowych. Pierwsze piętro zajmują dzieci, u których kompetencja językowa jest rozwinięta stosownie do wieku, ale tylko w jednym z języków; drugi pozostaje mniej rozwinięty (słabiej zbalansowana dwujęzyczność) i w związku z tym korzyści płynące z dwujęzyczności mogą się nie pojawić w ogóle. Piętro drugie to piętro zbalansowanej dwujęzyczności, zajmowane przez dzieci, u których oba języki rozwinięte są w pełni, odpowiednio do wieku. I dopiero tutaj, po przekroczeniu progu drugiego piętra, ujawniają się korzyści płynące z wielojęzyczności.

Bibliografia:

Galambos, S.J., Hakuta, K. (1988): Subject-specific and task-specific characteristics of metalinguistic awareness in bilingual children. Applied Psycholinguistics, 9 (141–162)

Lasagabaster, D.  (1998): The threshold hypothesis applied to three languages in contact at school. International Journal of Bilingual Education and Bilingualism ,  39 (119-133)

Mohanty, A.K. (1994): Bilingualism in a multilingual society: Psychological and pedagogical implications. Mysore: Central Institute of Indian Languages

Ricardelli, L. (1989): Childhood bilingualism: Metalinguistic awareness and creativity. Adelaide: University of Adelaide. PhD dissertation (rozprawa doktorska)

Ricardelli, L. (1992): Bilingualism and cognitive development in relation to threshold theory. Journal of Psycholinguistic Research, 21 (301-316)